Een dialoog tussen generaties over kunst, muziek en vrijheid
Hoewel Hémon, Middleton, Rosina en Ballan uit verschillende generaties en culturen komen, delen zij dezelfde overtuiging: dat in muziek zowel inspiratie als een methode kan worden gevonden die sociale, politieke en artistieke grenzen kan doorbreken. Seeing Sounds brengt hun variaties op dit thema nu samen in één tentoonstelling, die de rol van muziek in de vier oeuvres voelbaar maakt en interessante overeenkomsten toont. Het werk van de vier kunstenaars laat zo zien hoe muziek - van jazz tot hiphop - een visuele taal wordt die vrijheid tastbaar maakt.
Zo ontwikkelde Sedje Hémon (1923-2011), die na terugkeer uit concentratiekampen fysiek niet meer in staat was viool te spelen, een unieke methode om abstracte kunst ook als muziekstuk uit te voeren. Haar schilderij-composities zijn een onderbelicht hoofdstuk in de Nederlandse kunstgeschiedenis. Generatiegenoot Sam Middleton (1927-2015), opgegroeid in de New Yorkse wijk Harlem en later werkzaam in Nederland, vertaalde de ritmes en improvisaties van de jazz in collages en schilderijen. In zijn werk zijn de Afro-Amerikaanse cultuur en de strijd voor burgerrechten voelbaar. Decennia later put Dion Rosina (1991) op vergelijkbare wijze uit de samplecultuur van de hiphop: hij hergebruikt bestaande beelden om ruimte te maken voor lang genegeerde verhalen en gemeenschappen. In de schilderijen van Raafat Ballan (1990) spelen muzikanten een cruciale rol. Voor hem is muziek een sociale praktijk - iets wat mensen samenbrengt en ruimte schept voor zingeving en verbondenheid.
Kijken met ogen én oren
Seeing Sounds nodigt bezoekers uit om het werk van Hémon, Middleton, Rosina en Ballan ook in dialoog met geluid te ervaren. Vier luisterstations met zorgvuldig geselecteerde vinylplaten maken de muzikale werelden van de kunstenaars hoorbaar. Bezoekers kunnen zelf bladeren, kiezen, luisteren en ontdekken hoe muziek hun blik op de kunstwerken verandert. Uniek is dat verschillende schilderijen van Sedje Hémon daadwerkelijk als muziekstuk zijn uitgevoerd. Een aantal is te horen in uitvoeringen die speciaal voor de tentoonstelling zijn geselecteerd. Zo kan een breed publiek zich inleven in Hémons visie dat abstracte schilderkunst en muziek dezelfde taal spreken.
Publieksprogramma: luisteren, maken, ervaren
Het publieksprogramma van Seeing Sounds richt zich op kinderen, jongeren en volwassenen en verkent de verwevenheid van klank, beeld, identiteit en vrijheid. Naast de luisterstations maken workshops, gesprekken, performances en educatieve projecten deze tentoonstelling tot een multisensorische ervaring. Onderdeel van het publieksprogramma is ook een samenwerking met Muziekgebouw aan 't IJ voor cultuurfestival Zomerparkfeest. In dit participatieprogramma vertalen festivalbezoekers kunstwerken naar geluid met de unieke instrumenten van SoundLAB: van DJ-tools tot bijzondere instrumenten uit verschillende culturen.
Talentontwikkeling: een immersieve geluidsinstallatie
Nieuwe Helden Next Level (NHNL) is een community voor jongeren en jonge makers in Limburg die hun talent ontwikkelen binnen hiphopcultuur. NHNL ontwikkelt in samenwerking met het museum een nieuwe geluidsinstallatie die voortbouwt op de thema's van de tentoonstelling. Deze installatie vertaalt Seeing Sounds in een ruimtelijke luisterervaring waarin bezoekers zelf onderdeel worden van een collectieve compositie. De ontwikkeling van deze geluidsinstallatie vindt in de loop van de tentoonstelling plaats en is vanaf september in het museum te ervaren. De samenwerking verbindt de tentoonstelling met hedendaagse makers die op het snijvlak van kunst, geluid en maatschappelijke verbeelding werken.
Beeld: Sam Middleton, Zonder titel, 1996, collage, 101,5 x 127,5 cm
Collectie museum van Bommel van Dam
